Kuzey Makedonya’nın yakın tarihindeki en önemli belgelerden biri olan Ohri Anlaşması’nın orijinal nüshası, yıllar boyunca adeta sırra kadem basmıştı. 2001’de Arnavut ve Makedon toplumları arasındaki çatışmayı sonlandıran ve İngilizce hazırlanan bu tarihi belge, yasalara göre Devlet Arşivi’nde muhafaza edilmesi gerekirken ortadan kaybolmuş, ne Cumhurbaşkanlığı’nda ne de arşiv kayıtlarında bulunabilmişti.
Devlet Arşivi, belgenin kendilerine hiç teslim edilmediğini açıklamış, kaybın nasıl yaşandığına dair ise hiçbir net bilgiye ulaşılamamıştı. Bu sessizlik, belgenin akıbetini yıllarca gizemli bir muammaya dönüştürdü.
Ta ki 2021 yılına kadar… Yaklaşık 20 yıl sonra dönemin Başbakan Yardımcısı ve Siyasi Sistem ile Topluluklar Arası İlişkiler Bakanı Artan Grubi, orijinal belgeyi Devlet Arşivi’ne teslim etti. O dönemin Arşiv Müdürü Emil Krsteski ile teslim-tesellüm tutanağı imzalandı.
Belgede, dönemin Cumhurbaşkanı Boris Traykovski, eski Başbakan ve VMRO-DPMNE lideri Ljubço Georgievski, LSDM lideri Branko Cırvenkovski, PPD lideri İmer İmeri ve PDSH lideri Arben Caferi’nin imzaları yer alıyor. Ayrıca uluslararası arabulucular Fransua Leotar ve James Pardew de belgeye resmi tanık olarak imza atmıştı.
Yine de cevaplanmamış soru hâlâ ortada: Bu tarihi belge 20 yıl boyunca nerede saklandı ve neden şimdi ortaya çıktı?











