Makedonya Türk Sivil Toplum Teşkilatları Birliği (MATÜSİTEB), Ohri Çerçeve Anlaşması’nın 25. yılı dolayısıyla yayımladığı açıklamada, Türk toplumunun eğitim, resmi dil kullanımı, kamu kurumlarında temsil ve bölgesel kalkınma alanlarındaki beklentilerini gündeme taşıdı.
MATÜSİTEB Başkanı Tahsin İbrahim imzalı açıklamada, 2001 yılında imzalanan anlaşmanın ülkede toplumsal barışın ve eşit vatandaşlık anlayışının güçlendirilmesi açısından tarihi öneme sahip olduğu vurgulandı. Ancak aradan geçen 25 yıla rağmen Türk toplumunun anlaşmadan beklediği bazı kazanımların hâlâ tam olarak hayata geçirilemediği ifade edildi.
Türkçe eğitimde eksiklikler
Açıklamada, anayasal ve yasal güvenceye rağmen Türkçe eğitiminin bazı bölgelerde hâlâ yeterli düzeyde uygulanmadığı belirtildi.
MATÜSİTEB, Köprülü, İştip’e bağlı Seltse ve Lakavitsa, Kruşevo’ya bağlı Sajdevo, Pehçevo’ya bağlı Tsrnik, Karbintsi’ye bağlı Klavuzlu ve Debre’ye bağlı Mogorçe’de Türkçe sınıf açılması yönündeki veli taleplerinin sonuçlandırılmadığını kaydetti.
Lise düzeyinde ise Gostivar Lisesi ve Teknik Lise’de Türkçe sınıfların kapatılması ile Kırçova’daki Mirko Mileski Lisesi’nde Grafik Tasarımı bölümünün sona erdirilmesi eleştirildi.
Yükseköğretimde Türk Dili ve Edebiyatı bölümlerindeki akademik kadro eksikliğine de dikkat çekilen açıklamada, pedagoji fakültelerinde derslerin önemli bölümünün Türkçe yürütülememesinin gelecekte Türkçe eğitim veren okulların öğretmen ihtiyacını da olumsuz etkileyebileceği belirtildi.
“Türkçe bazı belediyelerde resmi dil olarak kullanılmıyor”
MATÜSİTEB ayrıca, 2021 nüfus sayımı sonuçlarına göre Türk nüfusunun yüzde 20’nin üzerinde olduğu Karbintsi, Vasilevo ve Konçe belediyelerinde Türkçenin resmi dil olarak kullanılmamasını gündeme getirdi.
Birliğin konuyu Ayrımcılığın Önlenmesi ve Korunması Komisyonu’na taşıdığı, komisyonun ise söz konusu uygulamaları ayrımcılık olarak değerlendirdiği belirtildi.
Açıklamada, buna rağmen yasal yükümlülüklerin henüz yerine getirilmediği ifade edildi.
Kamu kurumlarında Türk temsili talebi
MATÜSİTEB, Cumhurbaşkanlığı, Başbakanlık, Meclis, bakanlıklar ve kamu kurumlarında Türk toplumunun temsilinin Ohri Çerçeve Anlaşması’nın öngördüğü seviyenin altında kaldığını savundu.
Özellikle eğitim alanında Türk pedagog, psikolog, kütüphaneci ve yöneticilerin sayısının yetersiz olduğu belirtilirken, Eğitim ve Bilim Bakanlığı, eğitim müfettişliği, Devlet Sınav Merkezi ve Ders Kitapları Komisyonu gibi yapılarda Türklerin temsilinin artırılması istendi.
Açıklamada ayrıca, Kamu Denetçisi (Ombudsman) kurumunda son yıllarda Türk çalışan bulunmamasına da dikkat çekildi.
Kırsal bölgelerde altyapı çağrısı
MATÜSİTEB, Türk nüfusunun yoğun yaşadığı bazı kırsal bölgelerde içme suyu, kanalizasyon, yol, ulaşım ve çevre düzenlemesi gibi temel hizmetlerde eksiklikler bulunduğunu belirtti.
Birlik, özellikle Vasilevo, Radoviş, Karbintsi, İştip ve Studeniçani belediyelerine bağlı bazı Türk yerleşimlerinin altyapı ihtiyaçlarının merkezi ve yerel yönetimler tarafından kapsamlı şekilde ele alınmasını istedi.
Açıklamada, bu taleplerin herhangi bir ayrıcalık istemi olmadığı vurgulanarak, dengeli bölgesel kalkınma ve vatandaşlar arasında fırsat eşitliğinin sağlanmasının gereği olduğu ifade edildi.
“Talebimiz ayrıcalık değil, eşitlik”
MATÜSİTEB, Ohri Çerçeve Anlaşması’nın 25. yılının eksikliklerin giderilmesi için yeni bir başlangıç olması gerektiğini belirterek şu talepleri sıraladı:
Türkçe eğitiminin güçlendirilmesi ve talep bulunan bölgelerde yeni sınıfların açılması,
Kapatılan veya daraltılan Türkçe bölümlerin yeniden değerlendirilmesi,
Yasal şartların oluştuğu belediyelerde Türkçenin resmi kullanımının sağlanması,
Kamu kurumlarında Türklerin hakça temsilinin güçlendirilmesi,
Ayrımcılık tespit eden kurum kararlarının uygulanması,
Türklerin yaşadığı kırsal bölgelerde altyapı ve kalkınma yatırımlarının artırılması.
MATÜSİTEB Başkanı Tahsin İbrahim açıklamanın sonunda, Türk toplumunun taleplerinin “ayrıcalık değil, eşitlik” olduğunu vurgulayarak, Ohri Çerçeve Anlaşması’nın ruhunun tüm topluluklar açısından eksiksiz uygulanması çağrısında bulundu.












