2021 BÜTÇESİNİ ANLAMAK

Uzun süren komisyon ve genel kurul tartışmalarının ardından geçen hafta K.Makedonya Parlamentosu hükümet tarafından teklif edilen 2021 merkezi bütçeyi oy çokluğuyla onayladı. Hükümete göre 2021 bütçesinin temel üç amacı var. Sağlık desteği, ekonomiyi desteklemek ve yargı ile Avrupa atlantik entegrsyonunda reformaların gerçekleşmesi. 2021 bütçesinde toplam kamu gelirleri yaklaşık 3,45 milyar avro kamu harcamaları ise yaklaşık 4.15 milyar avro olması hedeflenmektedir. Bütçe açığının yaklaşık 565 milyon olması planlanırken açığın bir önceki yıla göre yüzde 100 artacağı ve Gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYİH – Milli gelirin) yüzde 4.9’una tekabül edeceği ifade edilmektedir. 

Bu oran AB üye ülke ortalamasında yüzde 1’in altında seyretmektedir. Ayrıca, Avrupa para birimi Euro Zone kabul edilmek için yerine getirimesi gereken Maastricht Kritelerlerine göre bütçe açığı GSYİH’nın yüzde 3’ünü geçmemeli.

Maliye bakanının bütçe ile ilgili açıklamalarında en dikkat çekici konu bütçe açığının artık borçlanma ile karşılanamayacağını (ülkenin yeterince borçlu olduğunu) bu nedenle bütçe açıklarını kapatmak için devlete ait mülklerin satılması veya özelleştirilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Bütçe açıkların kapatmak için temel prensip harcamaları kısmak ve gelirleri artırmaktır.

Harcamalar bölümüne baktığımızda 2021 bütçesinde pandemi nedeniyle sağlık harcamaları ve sosyal yardımlardaki artışlar olağan kabul edilse bile birçok verimsiz ve geridönüşü olmayan harcamaların da artması dikkat çekicidir. Harcamalar bölümünde bizleri de ilgilendiren diğer bir kalem de azınlıkların diğer adıyla toplulukların gelişimini sağlayan harcamalardır. Topluluk haklarını geliştirme ajans bütçesi 225 bin avrodan yaklaşık 205 bın avroya gerilemiş, ayrıca siyasi sistem ve topluluklar arası ilişkiler bakanlığı bütçesinin alt kalemi (hesabı) olan toplulukları ilerletme – geliştirme hesabında 2021 yılı için harcama öngörülmemiştir. Nitekim 2020 yılında bu başlık altında yaklaşık 100 bün avroluk bir pay toplulukların geliştirilmesi için ayrılmıştı. 

2021 bütçesinde dikkatimi çeken diğer bir konu da tiyatrolar için planlanan harcamalardır. Antik tiyatro Skupi için yaklaşık 50 bin avro ve Kalkandelen tiyatrosu ve kütüphanesi için de yaklaşık 1,5 milyon avro ayrılırken milli kurum Türk tiyatrosu için ne 2020 ne de 2021 yılında hiçbir harcama planlanmamıştır.

Gelirler açısından bütçeyi ele aldığımızda vergi gelirlerinde yaklaşık yüzde 8’lik bir artış hedeflenirken, sermaye gelirlerinin yüzde 49 artması ve 52 milyon avroya ulaşması beklenmektedir. Kısaca bütçenin gelir tarafına vergi artışları ve sermaye gelirleri yani devlet mülkünün satışındaki artışlar dikkat çekmektedir. Ayrıca bütçe gelirleri kalmelerinden biri olan sosyal sigorta primlerininin yüzde 5 artması öngörülmektedir. Eğer hükümet 2021 yılında sosyal güvenlik primlerini artırmaz ise bu artışı açılacak yeni işyerleri ve istihdam olarak yorumlayabiliriz.

Bütçeler gelir ve giderlerin belirlendiği bir plan ve öngörüdür. K. Makedonya’nın 2021 bütçesinin belirlenen plan ve program çerçevesinde seyredip seyretmeyeceğini zaman içerisinde hep beraber göreceğiz.  

PROF. DR. BÜLENT DERVİŞ